O‘zbekistonda 2026-yil 1-avgustdan tadbirkorlik tekshiruvlari, sudlar, ekologiya, soliq va qishloq xo‘jaligiga oid qator yangi tartiblar kuchga kirdi. Endilikda tizimda qayd etilmagan tekshiruvchini tadbirkor o‘z hududiga kiritmasligi mumkin, mehnat nizolari esa ixtisoslashgan sudyalarga taqsimlanadi.
Ayrim o‘zgarishlar fuqarolarga yangi huquq va imkoniyatlar bersa, boshqalari tadbirkorlar uchun qo‘shimcha cheklov yoki imtiyozlarni nazarda tutadi.
Tadbirkor tizimda qayd etilmagan tekshiruvchini kiritmasligi mumkin
Davlat organlari xodimlarining tadbirkorlik subyektlaridagi tekshiruvlari va nazorat tadbiri hisoblanmaydigan muloqotlari “Yagona davlat nazorati” axborot tizimida qayd etiladi.
Davlat xizmatchisi tekshiruv yoki muloqotni boshlashdan oldin mobil ilova orqali tadbirkorga biriktirilgan “Biznes himoya” QR-kodini skanerlashi kerak. Tekshirish huquqini beruvchi maxsus guvohnomalar ham qog‘oz shaklidan elektron shaklga o‘tkazildi.
Agar tekshiruv yoki muloqot haqidagi ma’lumot tizimga kiritilmagan bo‘lsa, tadbirkor davlat xizmatchisini o‘z hududiga kiritmaslik va u bilan muloqot qilmaslik huquqiga ega.
Mazkur tartib Prezidentning 2026-yil 17-apreldagi PF–63-son farmonining 2 va 5-bandlari bilan belgilangan.
Mehnat nizolarini ixtisoslashgan sudyalar ko‘radi
Fuqarolik ishlari bo‘yicha sudlarda mehnat nizolarini ko‘rishga ixtisoslashgan sudyalar korpusi tashkil etildi.
2026-yil 1-avgustdan sudlarga kelib tushgan ishga tiklash, ish haqi, mehnat shartnomasini bekor qilish va boshqa mehnat munosabatlariga oid arizalar ixtisoslashgan sudyalar o‘rtasida taqsimlanadi.
31-iyulga qadar sud ish yurituviga qabul qilingan nizolar esa ularni qabul qilgan sudyalar tomonidan avvalgi tartibda ko‘rib chiqiladi.
O‘zgarish Oliy sud Rayosatining fuqarolik ishlari bo‘yicha sudlarda mehnat nizolarini ko‘rishga ixtisoslashgan sudyalar korpusini shakllantirish haqidagi qarori asosida joriy etildi.
Kamyob yovvoyi hayvonlarni ovlash vaqtincha taqiqlandi
2026-yil 1-avgustdan 2028-yil 1-yanvarga qadar hukumat belgilagan kamyob va yo‘qolib ketish xavfi yuqori bo‘lgan yovvoyi hayvonlarni ovlash taqiqlandi.
Ushbu davrda mazkur hayvon turlarini ovlash uchun kvotalar ham ajratilmaydi.
Cheklov pitomniklar, inkubatorlar, baliqchilik xo‘jaliklari va maxsus fermalarda yetishtirilgan hayvonlarga, shuningdek, ilmiy yoki tibbiy maqsadlarda tutish holatlariga tatbiq etilmaydi.
Bundan tashqari, 2030-yil 1-yanvarga qadar shahar markazlaridan oqib o‘tadigan daryo va soylarga har yili kamida 15 tonna baliq chavoqlari qo‘yib borilishi belgilangan.
Huquqiy asos — Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 30-iyundagi 343-son qarorining 2 va 5-bandlari.
Toshkent va uning atrofidagi issiqxonalarga gaz yetkazib berish to‘xtatildi
Toshkent shahri hamda Toshkent viloyatining Yuqori Chirchiq, Qibray, Yangiyo‘l, Zangiota va Toshkent tumanlarida faoliyat yuritayotgan issiqxonalarga tabiiy gaz yetkazib berish to‘liq to‘xtatiladi. Ular bilan tuzilgan gaz ta’minoti shartnomalari ham bekor qilinadi.
Mazkur issiqxonalar foydalanadigan suv uchun to‘lov sanoat korxonalari uchun belgilangan eng yuqori stavkaning besh baravari miqdorida hisoblanadi.
Ko‘mir, shina, mazut, bitum, rezina, plyonka va atrof-muhitni ifloslantiruvchi boshqa materiallarni yoqish holatlarida ekologik kompensatsiya to‘lovlari 20 baravarga oshiriladi. Bunday issiqxonalarga berilgan ekologik ekspertiza xulosasi ham qayta ko‘rib chiqiladi.
O‘zgarish Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 9-apreldagi 162-son qarorining 5-bandida nazarda tutilgan.
Jarima maydonchasidan avtomobil faqat elektron ruxsat bilan chiqariladi
Jarima maydonchasida saqlanayotgan transport vositasini olib chiqish uchun ruxsatnoma faqat elektron shaklda beriladi.
Ruxsat ma’muriy ishni ko‘rib chiqqan yoki qarorni ijro etayotgan organ tomonidan “Jarima maydonchasi” axborot tizimida rasmiylashtiriladi. Hujjat QR-kod bilan tasdiqlanib, jarima maydonchasiga elektron tarzda yuboriladi.
Shu tariqa, avtomobilni olib chiqish uchun qog‘oz ruxsatnoma taqdim etish talab qilinmaydi.
Tartib Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 2-iyuldagi 358-son qarorining 10-bandiga muvofiq joriy etildi.
Xavfsizlik qoidabuzarligi haqida xabar berganlarga mukofot beriladi
Fuqarolar xavfli ishlab chiqarish obyektlari va texnik qurilmalardan foydalanishdagi qoidabuzarliklarni foto yoki videoga olib, Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qo‘mitasiga yuborishi mumkin.
Materialda qoidabuzarlikning mohiyati, manzil yoki geolokatsiya, shuningdek, hodisa sodir bo‘lgan sana va vaqt aniqlanishi kerak.
Kelib tushgan xabar Qo‘mitaning hududiy bo‘linmasi tomonidan uch ish kuni ichida joyiga chiqqan holda o‘rganiladi. Qoidabuzarlik tasdiqlanib, jarima undirilsa, xabar bergan shaxsga jarimaning Qo‘mita hisobiga o‘tkazilgan qismining 20 foizi mukofot sifatida beriladi.
Pul jarima undirilganidan keyin 15 ish kuni ichida fuqaroning bank kartasi yoki telefon raqamiga bog‘langan to‘lov xizmatiga o‘tkaziladi.
Huquqiy asos — Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 4-maydagi 223-son qarori bilan tasdiqlangan nizom.
Soliq organlari faoliyatini soliq to‘lovchilar baholaydi
Soliq organlarining mijozlarga yo‘naltirilganlik indeksi joriy etildi.
Indeksni shakllantirishda soliq xizmatlaridan foydalanish qulayligi, xizmatlar sifati, majburiyatlarni bajarishga sarflanadigan vaqt va soliq organlari bilan hamkorlik darajasi hisobga olinadi.
Baholash soliq to‘lovchilarning fikri asosida amalga oshiriladi. Bu soliq idoralari faoliyatini faqat undirilgan tushumlar emas, xizmat sifati bo‘yicha ham baholash imkonini beradi.
Mazkur tartib Prezidentning 2026-yil 19-maydagi PF–95-son farmonining 4-bandi bilan belgilangan.
Deputatlar “Tashabbusli budjet”da qo‘shimcha g‘oliblarni tanlaydi
Oliy Majlis Qonunchilik palatasi deputatlari “Tashabbusli budjet” jarayonida qo‘shimcha loyihalarni g‘olib deb e’lon qilish huquqiga ega bo‘ldi.
Har bir deputat o‘z saylov okrugi manfaatlaridan kelib chiqib, bir mavsum uchun ajratilgan mablag‘ doirasida “Ochiq budjet” portalidagi bir yoki bir nechta loyihani tanlashi mumkin.
Demak, loyiha aholi ovozlari bo‘yicha asosiy g‘oliblar qatoriga kirmasa ham, deputatga ajratilgan mablag‘ hisobidan moliyalashtirilishi mumkin.
O‘zgarish Prezidentning 2026-yil 29-iyundagi PQ–243-son qarorining 2-bandida nazarda tutilgan.
Eski avtomobilni topshirganlarga avtokredit foizining bir qismi qoplanadi
“Trade-in” dasturi doirasida eski transport vositasini topshirgan jismoniy va yuridik shaxslarning yangi avtomobil xarid qilish uchun olgan avtokrediti foizining bir qismini kompensatsiya qilish amaliyoti yo‘lga qo‘yilishi belgilangan.
Biroq farmonning ushbu bandida qaysi yoshdagi avtomobillar qabul qilinishi, kompensatsiya miqdori, avtomobilga qo‘yiladigan talablar va ariza topshirish tartibi ko‘rsatilmagan.
Shu sababli hujjat hozircha kompensatsiya amaliyotini boshlashni nazarda tutadi, uning aniq mexanizmlari esa alohida tartib bilan belgilanishi kerak.
Huquqiy asos — Prezidentning 2026-yil 25-martdagi PF–46-son farmonining 16-bandi.
Sanoatlashgan bog‘larda suv solig‘i 1 so‘m etib belgilandi
Zamonaviy suv tejovchi texnologiyalar o‘rnatilgan sanoatlashgan bog‘larda burg‘ilangan quduqlardan olingan suv resurslari uchun soliq stavkasi besh yil muddatga 1 so‘m etib belgilandi.
Imtiyozdan foydalanish uchun bog‘da zamonaviy suv tejovchi texnologiyalar amalda joriy etilgan bo‘lishi kerak.
Mazkur imtiyoz Prezidentning 2026-yil 9-iyundagi PF–108-son farmonining 9-bandi asosida joriy etildi.
Parrandachilik loyihalariga yillik 10 foizli kredit beriladi
Yangi parrandachilik quvvatlarini tashkil etish va “tayyor biznes” loyihalarini moliyalashtirish uchun imtiyozli kreditlar ajratilishi boshlandi.
Kreditlar “Mikrokreditbank” tomonidan yillik 10 foiz stavkada, to‘rt yillik imtiyozli davr bilan 10 yilgacha muddatga beriladi.
Buning uchun Tiklanish va taraqqiyot jamg‘armasi 2026–2027-yillarda “Mikrokreditbank”ka 105 mln dollar ekvivalentidagi mablag‘ni milliy valyutada ajratadi.
Shartlar Prezidentning 2026-yil 23-iyuldagi PQ–274-son qarorining 1 va 2-bandlarida belgilangan.
Baliqchilik xo‘jaliklari uchun subsidiya va kafilliklar kengaytirildi
2026-yil 1-avgustdan 2030-yil 1-avgustga qadar baliqchilik xo‘jaliklarining ayrim xarajatlari davlat budjetidan qoplab beriladi.
Jumladan, 50 kVtgacha bo‘lgan quyosh panellarini o‘rnatish xarajatining 25 foizi, biroq har bir kilovatt uchun 1 mln so‘mdan ko‘p bo‘lmagan qismi subsidiya qilinadi.
Muqobil energiyada ishlaydigan zamonaviy aerator xarajatining 50 foizigacha, biroq 5 mln so‘mdan oshmagan qismi qoplanadi. Bitta naslli ona baliqni import qilish xarajatining ham 50 foizigacha, ko‘pi bilan 5 mln so‘mi subsidiya qilinishi mumkin.
Yopiq suv aylanish texnologiyasini joriy etish xarajatining 10 foizigacha, biroq 5 mlrd so‘mdan oshmagan qismi qoplab beriladi. Bundan tashqari, kredit summasining 50 foizigacha, ko‘pi bilan 10 mlrd so‘m miqdorida kafillik berilishi nazarda tutilgan.
Mazkur choralar Prezidentning 2026-yil 2-iyuldagi PF–122-son farmonining 11 va 12-bandlari bilan belgilangan.
Meva-sabzavot mahsulotlari fitosanitar xavf asosida tekshiriladi
Karantin ostidagi mahsulotlarni fitosanitar nazoratdan o‘tkazishda xavflarni boshqarishga asoslangan avtomatlashtirilgan tanlab olish mexanizmi joriy etildi.
Bunda har bir davlat va mahsulot turi bo‘yicha karantin xavfi alohida tahlil qilinib, xavf darajasiga qarab tekshiruv belgilanadi.
Jarayon “E-Fitouz” portali orqali amalga oshiriladi va bojxona organlarining “Yagona darcha” tizimi bilan integratsiya qilinadi.
Huquqiy asos — Prezidentning 2026-yil 20-maydagi PQ–193-son qarorining 2-bandi.
Davlat tashkilotlarida arxiv hujjatlari elektron shaklda yuritiladi
Davlat organlari va tashkilotlarida arxiv ishiga oid ma’lumotlar hamda hujjatlar Arxiv ishi axborot tizimida shakllantiriladi va yuritiladi.
Davlat sirlariga oid hujjatlar bundan mustasno. Elektron arxiv hujjatlarini davlat arxivlariga topshirish va qabul qilish ham mazkur tizim orqali amalga oshiriladi.
Yangi tartib Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 30-iyundagi 352-son qarorining 2-bandida belgilangan.
So‘xdagi ayrim shifokorlarga 2 mln so‘m ustama to‘lanadi
So‘x tumani markaziy shifoxonasi va ko‘p tarmoqli markaziy poliklinikasida faoliyat yuritayotgan barcha shifokorlarga bir stavka hisobidan har oy 2 mln so‘m ustama to‘lanadi.
To‘lov shifokorning asosiy ish haqiga qo‘shimcha ravishda beriladi.
O‘zgarish Prezidentning 2026-yil 8-iyuldagi PQ–258-son qarori bilan Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 19-sentabrdagi 510-son qaroriga kiritilgan qo‘shimcha asosida kuchga kirdi.
Shu tariqa, 1-avgustdan kuchga kirgan asosiy o‘zgarishlarning katta qismi davlat nazoratini raqamlashtirish, ekologik cheklovlarni kuchaytirish va ayrim tarmoqlarni moliyaviy qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan.
Biroq normaning kuchga kirishi uning barcha texnik mexanizmlari shu kunning o‘zida to‘liq ishlay boshlaganini anglatmaydi. Xususan, “trade-in” bo‘yicha avtokredit foizini qoplash amaliyoti belgilangan bo‘lsa-da, farmonda kompensatsiyaning miqdori va undan foydalanish tartibi ochiqlanmagan.
